以下の内容はhttps://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/09/01/160132より取得しました。


福沢と優生思想

西平直『日本の近代思想を読みなおす5 身体』*1から。
日本における優生思想*2、とりわけ西洋人との「雑婚」を進めて日本人という「人種」を「改良」すべしという「人種改良論」の「嚆矢」は、1884(明治17)年の高橋義雄*3『日本人種改良論』であるとされる。高橋は『時事新報』記者だった(p.77)。「高橋は日本人を「欧米人と肩を並べしむる」には、「まず矮小なる日本人の体格を改良し、なお進んでは、彼らと結婚して、根本的に人種を改良すべし」と説いた」(ibid.)。
高橋の「人種改良論」には福沢諭吉*4も加勢した。そもそも高橋は福沢門下であり、『時事新報』も福沢が創刊した新聞である。そして、福沢は『日本人種改良論』へ「序」を寄せている。


(前略)興味深いのは「家畜改良法」への言及である。牛や馬など、家畜の体格・品質を良くするためには「血統を選ぶ」ことが重要である。良き体格の牛を父母として子どもを産ませ、さらに、その子の中から良い牛を選んで父母とすれば、四世五世の後には、驚くほど優れた牛を得る。この「遺伝の約束」は人間においても変わらない。「人間の婚姻法」は「家畜改良法」に倣うべきである。優秀な子孫は優秀な父母から生まれる。
(略)「その体質の弱くして心の愚かなる者には結婚を禁ずるか、または避孕[避妊]せしめて子孫の繁殖を防ぐと同時に、他の善良なる子孫の中に就ても善の善なる者を精選して結婚を許し、あるいはその繁殖の速ならんことを欲すれば、一男にして数女に接するは無論、配偶の都合により一女にして數男を試みるも可なり」(福沢諭吉「人種改良」『福沢諭吉全集・第六巻』岩波書店、一九六〇)。
文字通り「優生学eugenics」である。遺伝の改良によって人類の進歩を促す。福沢の場合は、理念としては「天は人の上に人を造らず人の下に人を造らず」と説いたが、しかし現実には人間の優劣を見た。ならば「家畜改良」に倣い、優秀な子孫を残し、劣等を排除すべきである。それが社会の繫栄を保証する。優勝劣敗の思想であった。(pp.78-79)。
なお、高橋流の「人種改良」に反対したのは加藤弘之*5東京大学総長)だった。

(前略)「日本人種改良ノ弁」(一八八六年)をはじめとする公園や論説で雑婚の危険を説いた。雑婚は、日本人種の血液を一世代ごとに半減させる。結果として、日本人の「我」の消滅を招くことになる。この「我」は現代の用語法では「アイデンティティ」に相当し、日本人アイデンティティの消滅を危惧したのである。(p.78)

*1:Mentioned in https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/08/29/101051

*2:See eg. https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20060825/1156475048 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20060905/1157462920 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20061213/1166016133 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20071115/1195140448 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20091120/1258688054 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20091127/1259285117 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20100416/1271390292 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20131221/1387632716 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20150219/1424373123 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160123/1453520575 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160729/1469759650 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160805/1470361108 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20160923/1474654130 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20170317/1489763056 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/04/25/102856 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/07/08/091557 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/07/11/105948 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/07/17/092015 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/07/18/085152 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2020/10/16/090420 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/01/18/143133 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/02/12/141718 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/07/25/004541 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/08/14/024324 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/08/14/175848 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/01/28/153114 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/02/02/112849 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/07/07/203911 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/09/13/093212 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2023/06/08/131207 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2023/12/02/115443 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/06/05/112026

*3:See eg. https://ja.wikipedia.org/wiki/%E9%AB%98%E6%A9%8B%E7%BE%A9%E9%9B%84_(%E8%8C%B6%E4%BA%BA) 彼はのちに茶人として名を上げている!

*4:See also https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20060505/1146834167 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20060721/1153451387 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20061101/1162378555 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070423/1177347204 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20070817/1187373427 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20091228/1262021085 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20100206/1265435465 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20100903/1283530334 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20101027/1288193201 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20110703/1309674250 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20130226/1361894685 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20130326/1364319350 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20130327/1364351364 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20151229/1451365219 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20171108/1510067903 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180122/1516588969 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180604/1528124480 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/02/28/122332 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/11/06/120502 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/03/11/141155 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/05/14/100739 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2022/05/17/152311 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2023/05/03/100244 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/03/11/031455 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/08/09/110056

*5:See eg. たんしん地域振興基金加藤弘之【かとうひろゆき】」https://tanshin-kikin.jp/tajima/27 https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%97%A4%E5%BC%98%E4%B9%8B




以上の内容はhttps://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/09/01/160132より取得しました。
このページはhttp://font.textar.tv/のウェブフォントを使用してます

不具合報告/要望等はこちらへお願いします。
モバイルやる夫Viewer Ver0.14