以下の内容はhttps://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/06/18/150339より取得しました。


「死後」と「忠孝」

中村圭志『死とは何か』*1から;


吉川神道*2を提唱した吉川惟足(一七世紀)は、天命を尽くした者の心(霊魂)は天地の「一気」に帰る。そうでなかった者は深山幽谷などに漂う邪気妖怪となって苦しんで生きる、ときに都に出没して疫病をもたらす、と考えた。垂加神道*3系の若林強斎*4(一八世紀)は、忠孝をまっとうした魂は死後に八百万の神々のヒエラルキーの下座を占める神霊となって君主や国家を鎮める役を果たすと主張した。逆に、不孝不忠者は永遠にその罪から逃れることができない。なにせ徳川期は忠孝が大事な時代だったのだ。
忠孝をめぐる死後の運命の差異についての強い調子は、キリスト教の天国地獄説の場合とそれほど変わらない。魂がひたすら忠を通じて地上の権力に仕えるという儒教型のイデオロギーは、天上の神に奉仕する一神教イデオロギーとはまた違った形で、信者を強く拘束するものである。(p.238)
それに対して、本居宣長*5の場合。

死についての本居宣長の基本的見解は、死んだ人間はみな穢くて暗い黄泉国に行かざるをえないということである。これは『古事記』や『日本書紀』の黄泉の記述に基づいているので、いたって「正統的」な見解だと言える。宣長はとくに、貴賤・善悪関係なしに全員平等に黄泉に行くということを強調した。つまり仏教型の善悪による自業自得の転生であれ、儒教型の忠孝の度合いに応じた運命の振り分けであれ、この世の生き様によって審判が下るという来世観を、宣長はあっさり否定したのである。(pp.238-239)

*1:Mentioned in https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/10/26/111312 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/03/19/084944 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/04/21/135806 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/04/29/181636 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/05/18/151317

*2:See eg. https://www.historist.jp/word_j_yo/entry/037711/ https://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%90%89%E5%B7%9D%E7%A5%9E%E9%81%93

*3:See also https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20060425/1145932371 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20101209/1291899124 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20170311/1489256348 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/12/29/103204

*4:See eg. https://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%8B%A5%E6%9E%97%E5%BC%B7%E6%96%8E

*5:See also http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20060130/1138606972 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20060425/1145932371 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20061010/1160452796 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20061013/1160761446 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20080111/1199984086 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20080519/1211163378 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20080924/1222271516 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20090216/1234758392 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20090227/1235705016 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20090928/1254069607 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20101202/1291303953 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20101209/1291899124 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20120207/1328640778 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20130226/1361894685 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20130316/1363405417 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20160115/1452828304 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20161222/1482425853 http://d.hatena.ne.jp/sumita-m/20170310/1489118556 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20170925/1506353706 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180211/1518366402 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180216/1518778631 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180311/1520786527 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/20180605/1528168223 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/01/27/215318 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/04/17/105944 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/04/18/110311 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/04/18/110311 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/04/27/014620 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2019/11/12/102058 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2021/07/07/144234 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2023/12/09/113818 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/02/11/101325 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/03/18/135317 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2024/08/27/001355 https://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/03/19/084944




以上の内容はhttps://sumita-m.hatenadiary.com/entry/2025/06/18/150339より取得しました。
このページはhttp://font.textar.tv/のウェブフォントを使用してます

不具合報告/要望等はこちらへお願いします。
モバイルやる夫Viewer Ver0.14