以下の内容はhttps://sangaku0418.hatenablog.com/entry/2024/12/10/160252より取得しました。


算額(その1460)

七十五 群馬県吾妻町三島 馬頭観世音 嘉永4年(1851)

群馬県和算研究会:群馬の算額,上武印刷株式会社,高崎市,1987年3月31日.
キーワード:円3個,四分円,正方形
#Julia #SymPy #算額 #和算 #数学


算題の文字は判読できないということであるが,「正方形の中に 90 度に開いた二面の扇を配し,隙間に3個の日の丸を容れる」という趣向の額面であろう。扇の骨の部分は装飾である。

正方形の一辺の長さを \(a\)
四分円の半径と中心座標を \(r_1,\ (0,\ 0),\ (a,\ a)\)
日の丸円の半径と中心座標を \(r_2,\ (a - r_2,\ r_2),\ (r_2,\ a - r_2)\)
とおき,以下の連立方程式を解く。

変数は \(a,\ r_1,\ r_2\) の 3 個であるが,どれか 1 つを与えて他の 2 変数の値を求める。\(a,\ r_1,\ r_2\) は比例関係にあるので,たとえば \(a = 1\) として得られた解を元に,\(r_1,\ r_2\) が与えられたときの残りの 2 変数の比を計算しておけばよい。

include("julia-source.txt");  # julia-source.txt ソース

using SymPy

@syms a::positive, r1::positive, r2::positive
eq1 = (a - r2)^2 + r2^2 - (r1 + r2)^2
eq2 = 2(a/2)^2 - (r1 - r2)^2;

1. \(a\) を与えて \(r_1,\ r_2\) を求める場合

res1 = solve([eq1, eq2], (r1, r2))[1];  # 1 of 2

# r1
res1[1] |> simplify |> println

    a*(-1 + sqrt(2*sqrt(2) + 4))/2

# r2
res1[2] |> simplify |> println

    a*(-sqrt(2) - 1 + sqrt(2*sqrt(2) + 4))/2

2. \(r_1\) を与えて \(a,\ r_2\) を求める場合

res2 = solve([eq1, eq2], (a, r2))[1];  # 1 of 2

# a
res2[1] |> simplify |> println

    2*r1*(-2*sqrt(2) + sqrt(20 - 14*sqrt(2)) + 3)

# r2
res2[2] |> simplify |> println

    r1*(-3*sqrt(2) - 2*sqrt(10 - 7*sqrt(2)) + 5)

3. \(r_2\) を与えて \(a,\ r_1\) を求める場合

res3 = solve([eq1, eq2], (a, r1))[2];  # 2 of 2

# a
res3[1] |> simplify |> println

    2*r2*(1 + sqrt(2) + sqrt(2*sqrt(2) + 4))

# r2
res3[2] |> simplify |> println

    r2*(sqrt(2) + 3 + 2*sqrt(sqrt(2) + 2))

数値の場合は,横方向に 2 個の比を取ればどれも同じになる

\(a\) を与えて \(r_1,\ r_2\) を求める場合
    \(a = 1,\  r_1 = 0.806563,\  r_2 = 0.0994562\)

\(r_1\) を与えて \(a,\ r_2\) を求める場合
    \(a = 1.23983,\  r_1 = 1,\  r_2 = 0.123309\)

\(r_2\) を与えて \(a,\ r_1\) を求める場合
    \(a = 10.0547,\  r_1 = 8.10973,\  r2 = 1\)

描画関数プログラムのソースを見る

function draw(arg, type, more)
    pyplot(size=(500, 500), grid=false, aspectratio=1, label="", fontfamily="IPAMincho")
    if type == 1
        a = arg
        r1 = a*(-1 + sqrt(2*sqrt(2) + 4))/2
        r2 = a*(-sqrt(2) - 1 + sqrt(2*sqrt(2) + 4))/2
    elseif type == 2
        r1 = arg
        a = 2*r1*(-2*sqrt(2) + sqrt(20 - 14*sqrt(2)) + 3)
        r2 = r1*(-3*sqrt(2) - 2*sqrt(10 - 7*sqrt(2)) + 5)
    elseif type == 3
        r2 = arg
        a = 2*r2*(1 + sqrt(2) + sqrt(2*sqrt(2) + 4))
        r1 = r2*(sqrt(2) + 3 + 2*sqrt(sqrt(2) + 2))
    else
        println("draw の引数は, (arg, type, more) で,type は 1, 2, 3 のいずれか")
        return
    end
    @printf("type = %d;  a = %g;  r1 = %g;  r2 = %g\n", type, a, r1, r2)
    plot([0, a, a, 0, 0], [0, 0, a, a, 0], color=:magenta, lw=0.5, showaxis=false)
    circle(0, 0, r1, :blue, beginangle=0, endangle=90)
    circle(a, a, r1, :blue, beginangle=180, endangle=270)
    circle(0, 0, r1/2, :green, beginangle=0, endangle=90)
    circle(a, a, r1/2, :green, beginangle=180, endangle=270)
    for i = 1:3
        θ = 90i/4
        segment(0, 0, r1/2*cosd(θ), r1/2*sind(θ), :green)
        segment(a, a, a + r1/2*cosd(θ + 180), a + r1/2*sind(θ + 180), :green)
    end
    circlef(a - r2, r2, r2)
    circlef(r2, a - r2, r2)
    circlef(a/2, a/2, r2)
    if more
        delta = (fontheight = (ylims()[2]- ylims()[1]) / 500 * 10 * 2) /3  # size[2] * fontsize * 2
        # hline!([0], color=:gray80, lw=0.5)
        # vline!([0], color=:gray80, lw=0.5)
        point(a, a, "(a,a)", :magenta, :right, :bottom, delta=delta/2)
        point(0, 0, "(0,0)", :magenta, :left, delta=-delta/2)
        point(r1, 0, "r1", :magenta, :center, delta=-delta/2)
    end
end;

draw(1, 1, true)


以下のアイコンをクリックして応援してください




以上の内容はhttps://sangaku0418.hatenablog.com/entry/2024/12/10/160252より取得しました。
このページはhttp://font.textar.tv/のウェブフォントを使用してます

不具合報告/要望等はこちらへお願いします。
モバイルやる夫Viewer Ver0.14